Waarom eenvoudige antwoorden niet meer volstaan
Sportparken onder druk
Sportparken krijgen tegelijkertijd te maken met veroudering, ruimtedruk, veranderende bevolkingssamenstelling, verschuivend sportgedrag, groeiende en krimpende verenigingen, financiële druk en steeds bredere maatschappelijke verwachtingen. Juist doordat deze ontwikkelingen naast elkaar bestaan, zijn eenvoudige conclusies op basis van alleen inwoneraantallen, ledenaantallen of landelijke normen steeds minder betrouwbaar.
60%
van de Nederlandse sportaccommodaties is verouderd en dringend toe aan vernieuwing.
Rijksoverheid, 2024
12%
van de sportverenigingen heeft een wachtlijst of ledenstop.
Mulier Instituut, 2025
64%
van de clubs met een ledenstop door ruimtegebrek noemt een algemeen tekort aan ruimte.
NOC*NSF en Mulier Instituut, 2025
1 op 5
gemeenten had de afgelopen tien jaar woningbouw op één of meerdere Sportparken.
Mulier Instituut, 2025
Een duidelijke bouwgolf
De meeste Nederlandse Sportparken zijn niet toevallig rond dezelfde periode gebouwd. Het zwaartepunt ligt in de jaren zestig en zeventig, met een tweede uitbreidingsgolf in de jaren zeventig en deels de jaren tachtig, vooral in groeigemeenten en kleinere gemeenten. Tussen 1959 en 1975 groeide het aantal Nederlandse sportvelden en sportbanen van 6.974 naar 17.437, een toename van ongeveer 150 procent in zestien jaar. Deze bouwgolf verklaart mede waarom nu, zestig jaar later, 60 procent van de accommodaties als verouderd geldt: niet gefaseerd en verspreid, maar geclusterd binnen dezelfde periode.
Groei en krimp naast elkaar
Binnen één gemeente, soms zelfs binnen één Sportpark, kunnen groei en krimp tegelijk voorkomen. Het aantal sportverenigingen daalde tussen 2000 en 2023 met ongeveer 7 procent, terwijl het aantal unieke clubleden in 2024 juist met circa 32.000 toenam. Een wachtlijst bewijst bovendien niet automatisch een tekort aan velden: die kan net zo goed ontstaan door te weinig trainers, kleedkamers of vrijwilligers. Een wachtlijst is een belangrijk signaal, maar nog geen volledige diagnose.
Een aparte ontwikkeling: privatisering
Los van de bouwgolf zijn veel sportverenigingen in een latere periode geprivatiseerd. Zij dienden vanaf dat moment financieel zelfstandig te draaien, zonder de directe ondersteuning die zij voorheen vanuit de gemeente gewend waren. In de praktijk lukt dat onvoldoende: veel clubs kunnen niet structureel kostendekkend draaien op basis van contributie en eigen inkomsten alleen.
Twee ontwikkelingen, één knelpunt
Waar de renovatieopgave en de financiële zelfstandigheid van verenigingen samenkomen, ontstaat het knelpunt waar veel gemeenten nu mee te maken hebben. Gemeenten gaven in 2024 netto ongeveer 1,4 miljard euro uit aan sport, waarvan circa driekwart aan accommodaties (Rijksoverheid, 2024). Tekorten bij verenigingen worden vaak alsnog opgevangen met gemeentelijke subsidies. Wij vinden structurele subsidie geen eindeloos toekomstbestendige oplossing, ook niet voor de gemeente zelf. Door verenigingen te bundelen in één centrale opzet en onbenutte exploitatiepotentie zichtbaar te maken, ontstaat er ruimte voor nieuwe inkomsten naast subsidie.
Waarom losse cijfers niet volstaan
Gemeenten en verenigingen beschikken vaak wel over cijfers, maar deze staan verspreid over ledenadministraties, reserveringssystemen, bevolkingsprognoses en beleidsstukken. De grootste fout is niet dat er te weinig gegevens zijn. De grootste fout is dat beschikbare gegevens te vaak los van elkaar worden geïnterpreteerd. Niet ieder Sportpark heeft meer ruimte nodig. Ieder Sportpark heeft wel beter inzicht nodig in het gebruik van vandaag en de opgave van morgen.
Wat dit vraagt van gemeenten
Deze opgave vraagt om meer dan losse renovatiebesluiten of tijdelijke subsidieverhoging. Zij vraagt om een samenhangende ontwikkelrichting, waarin gebruik, demografie, capaciteit, organisatie en financiering gezamenlijk worden bekeken. Dat is precies waar Saven in ondersteunt.
Lees meer over wat Saven doetNieuwsgierig wat dit voor uw gemeente betekent?
Wij vertalen deze landelijke ontwikkelingen graag naar een concreet beeld voor uw eigen Sportparken.
Neem contact op